Chronicon a.Abr. 2055, 2057, 2077 ed. Karst
[2055] Petros der Apostel begibt sich, nachdem er zunächst die Antiochener Kirche gegründet, in die Römerstadt und predigt dort das Evangelium, und steht dort als Leiter der Kirche zwanzig Jahre vor. ... [2057] Markos der Evangelist, der Dolmetsch des Petros, zog nach Egiptos und Alexandria und verkündete das Wort der frohen Botschaft von dem Gesalbten des Herrn. ... [2077] Nach Markos dem Evangelisten wird der Alexandriner-Kirche zum Episkopos gesetzt Ananios, der den Vorstand 26 Jahre innehatte.Chronicon a.Abr. 2058, 2059, 2078 ed. Helm
[2058] Petrus apostolus cum primus Antiochenam ecclesiam fundasset, Romam mittitur, ubi evangelium praedicans XXV annis eiusdem urbis episcopus perseverat. [2059] Marcus evangelista, interpres Petri, Aegypto et Alexandriae Christum adnuntiat. ... [2078] Post Marcum evangelistam primus Alexandrinae ecclesiae ordinatur episcopus Annianus, qui praefuit annis XXII.
Historia ecclesiastica 2,15,2; 2,16,1; 2,24
[15,2] Του δε Μαρκου μνημονευειν τον Πετρον εν τη προτερα επιστολη, ην και συνταξαι φασιν επ αυτης Ρωμης, σημαινειν τε τουτ αυτον, την πολιν προπικωτερον Βαβυλωνα προσειποντα δια τουτων· »Ασπαζεται υμας η εν Βαβυλωνι συνεκλεκτη και Μαρκος ο υιος μου.» [16,1] Τουτον δε Μαρκον1 πρωτον φασιν επι της Αιγυπτου στειλαμενον, το ευαγγελιον, ο δη και συνεγραψατο, κηρυξαι, εκκλησιας τε πρωτον επ αυτης Αλεξανδρειας συστησασθαι. ... [24] Νερωνος δε ογδοον αγοντος της βασιλειας ετος, πρωτος μετα Μαρκον τον ευαγγελιστην της εν Αλεξανδρεια παροικιας Αννιανος την λειτουργιαν διαδεχεται.
Historia ecclesiastica 3,1,1
Των δε ιερων του σωτηρος ημων αποστολων τε και μαθητων εφ απασαν κατασπαρεντων την οικουμενην, Θωμας μεν, ως η παραδοσις περιεχει, την Παρθιαν ειληχεν, Ανδρεας δε την Σκυθιαν, Ιωαννης την Ασιαν προς ους και διατριψας εν Εφεσω τελευτα.
Historia ecclesiastica 3,4,6–7
[6] Λουκας δε το μεν γενος ων των απ Αντιοχειας, την επιστημην δε ιατρος, τα πλειστα συγγεγονως τω Παυλω, και τοις λοιποις δε ου παρεργως των αποστολων ωμιληκως, ης απο τουτων προσεκτησατο ψυχων θεραπευτικης εν δυσιν ημιν υποδειγματα θεοπνευστοις κατελιπεν βιβλιοις, τω τε ευαγγελιω, ο και χαραξαι μαρτυρεται καθ α παρεδοσαν αυτω οι απ αρχης αυτοπται και υπηρεται γενομενοι του λογου, οις και φησιν ετ ανωθεν απασι παρηκολουθηκεναι, και ταις των αποστολων πραξεσιν, ας ουκετι δι ακοης, οφθαλμοις δε παραλαβων συνεταξατο. [7] Φασιν δ ως αρα του κατ αυτον ευαγγελιου μνημονευειν ο Παυλος ειωθεν, οπηνικα ως περι ιδιου τινος ευαγγελιου γραφων ελεγεν· »κατα το ευαγγελιον μου».
Historia ecclesiastica 3,24,1–2; 3,24,5–16
[1] Φερε δε, και τουδε του αποστολου [sc. Ιωαννου] τας αναντιρρητους επισημηνωμεθα γραφας. [2] Και δη το κατ αυτον ευαγγελιον ταις υπο τον ουρανον διεγνωσμενον εκκλησιαις, πρωτον ανωμολογησθω· οτι γε μην ευλογως προς των αρχαιων εν τεταρτη μοιπα των αλλων τριων κατειλεκται, ταυτα αν γενοιτο δηλον. ... [5] Εξ απαντων των του Κυριου διατριβων2 υπομνηματα Ματθαιος ημιν και Ιωαννης μονοι καταλελοιπασιν· ους και επαναγκες επι την γραφην ελθειν κατεχει λογος. [6] Ματθαιος τε γαρ προτερον Εβραιοις κηρυξας, ως ημελλεν και εφ ετερους ιεναι, πατριω γλωττη γραφη παραδους το κατ αυτον ευαγγελιον, το λειπον τη αυτου παρουσια τουτοις αφ ων εστελλετο, δια της γραφης απεπληρου. [7] Ηδη δε Μαρκου και Λουκα των κατ αυτους ευαγγελιων την εκδοσιν πεποιημενων, Ιωαννην φασι τον παντα χρονον αγραφω κεχρημενον κηρυγματι, τελος και επι την γραφην ελθειν τοιασδε χαριν αιτιας. Των προαναγραφεντων τριων εις παντας ηδη και εις αυτον διαδεδομενων, αποδεξασθαι μεν φασιν, αληθειαν αυτοις επιμαρτυρησαντα, μονην δε αρα λειπεσθαι τη γραφη την περι των εν πρωτοις και κατ αρχην του κηρυγματος υπο του Χριστου πεπραγμενων διηγησιν. Και αληθης γε ο λογος. [8] Τους τρεις γουν ευαγγελιστας συνιδειν παρεστιν μονα τα μετα την εν τω δεσμωτηριω Ιωαννου του βαπτιστου καθειρξιν εφ ενα ενιαυτον πεπραγμενα τω σωτηρι συγγεγραφοτας αυτο τε τουτ επισημηναμενους κατ αρχας της αυτων ιστοριας· [9] μετα γουν την τεσσαρακονταημερον νηστειαν και τον επι ταυτη πειρασμον τον χρονον της ιδιας γραφης ο μεν Ματθαιος δηλοι λεγων »ακουσας δε οτι Ιωαννης παρεδοθη, ανεχωρησεν» απο της Ιουδαιας »εις την Γαλιλαιαν», [10] ο δε Μαρκος ωσαυτως »μετα δε το παραδοθηναι» φησιν »Ιωαννην ηλθεν Ιησους εις την Γαλιλαιαν», και ο Λουκας δε πριν αρξασθαι των του Ιησου πραξεων, παραπλησιως επιτηρει, φασκων ως αρα προσθεις Ηρωδης οις διεπραξατο πονηροις,3 »κατεκλεισε τον Ιωαννην εν φυλακη». [11] Παρακληθεντα δη ουν τουτων ενεκα φασι τον αποστολον Ιωαννην τον υπο των προτερων ευαγγελιστων παρασιωπηθεντα χρονον και τα κατα τουτον πεπραγμενα τω σωτηρι (ταυτα δ ην τα προ του της του βαπτιστου καθειρξεως) τω κατ αυτον ευαγγελιω παραδουναι, αυτο τε τουτ επισημηνασθαι, τοτε μεν φησαντα »ταυτην αρχην εποιησεν των παραδοξων ο Ιησους», τοτε δε μνημονευσαντα του βαπτιστου μεταξυ των Ιησου πραξεων ως ετι τοτε βαπτιζοντος εν Αινων εγγυς του Σαλειμ, σαφως τε τουτο δηλουν εν τω λεγειν »ουπω γαρ ην Ιωαννης βεβλημενος εις φυλακην». [12] Ουκουν ο μεν Ιωαννης τη του κατ αυτον ευαγγελιου γραφη τα μηδεπω του βαπτιστου εις φυλακην βεβλημενου προς του Χριστου πραχθεντα παραδιδωσιν, οι δε λοιποι τρεις ευαγγελισται τα μετα την εις το δεσμωτηριον καθειρξιν του βαπτιστου μνημονευουσιν· [13] οις και επιστησαντι ουκετ αν δοξαι διαφωνειν αλληλοις τα ευαγγελια τω το μεν κατα Ιωαννην τα πρωτα των του Χριστου πραξεων περιεχειν, τα δε λοιπα την επι τελει του χρονου αυτω γεγενημενην ιστοριαν· εικοτως δ ουν την μεν της σαρκος του σωτηρος ημων γενεαλογιαν ατε Ματθαιω και Λουκα προγραφεισαν αποσιωπησαι τον Ιωαννην, της δε θεολογιας απαρξασθαι ως αν αυτω προς του θειου πνευματος οια κρειττονι παραπεφυλαγμενης. [14] Ταυτα μεν ουν ημιν περι της του κατα Ιωαννην ευαγγελιου γραφης ειρησθω, και της κατα Μαρκον δε η γενομενη αιτια εν τοις προσθεν ημιν δεδηλωται· [15] ο δε Λουκας αρχομενος και αυτος του κατ αυτον συγγραμματος την αιτιαν προυθηκεν δι ην πεποιηται την συνταξιν, δηλων ως αρα πολλων και αλλων προπετεστερον επιτετηδευκοτων διηγησιν ποιησασθαι ων αυτος πεπληροφορητο λογων, αναγκαιως απαλλαττων ημας της περι τους αλλους αμφηριστου υποληψεως, τον ασφαλη λογον ων αυτος ικανως την αληθειαν κατειληφει εκ της αμα Παυλω συνουσιας τε και διατριβης και της των λοιπων αποστολων ομιλιας ωφελημενος, δια του ιδιου παρεδωκεν ευαγγελιου. [16] Και ταυτα μεν ημεις περι τουτων· οικειοτερον δε κατα καιρον δια της των αρχαιων παραθεσεως τα και τοις αλλοις περι αυτων ειρημενα πειρασομεθα δηλωσαι.
Historia ecclesiastica 5,10,3
Πανταινος και εις Ινδους ελθειν λεγεται, ενθα λογος ευρειν αυτον προφθασαν την αυτου παρουσιαν το κατα Ματθαιον ευαγγελιον παρα τισιν αυτοθι τον Χριστον επεγνωκοσιν, οις Βαρθολομαιον των αποστολων ενα κηρυξαι αυτοις τε Εβραιων γραμμασι την του Ματθαιου καταλειψαι γραφην, ην και σωζεσθαι εις τον δηλουμενον χρονον.
Yllä siteeratuista Kronikan kohdista ei ole säilynyt Eusebiuksen alkuperäistä kreikankielistä tekstiä vaan ainoastaan varhainen armeniankielinen käännös sekä Hieronymuksen laatima latinankielinen versio. Yllä annetaan armeniankielisen tekstin saksankielinen käännös editiosta Karst 1911 GCS 20 sekä Hieronymuksen latinankielinen teksti editiosta Helm 1956 GCS 47. Kirkkohistorian kreikankieliset alkutekstit ovat editiosta Schwartz 1903–1909 GCS 9,1–3. Teknisten syiden takia kreikan kielen korko- ja henkäysmerkit sekä iota subscriptum on jätetty pois. Katkelmien suomennokset on saatavilla tästä linkistä.
1) Schwartzin edition tekstissä sana Μαρκον on merkitty hakasulkujen sisään eli poistettavaksi. Asiasisältöön tällä ei ole vaikutusta.
2) Osassa käsikirjoituksista lukee tässä μαθητων.
3) Sana πονηροις puuttuu osasta käsikirjoituksista.