Panarion 29,9,4
Εχουσι δε [οι Ναζωραιοι] το κατα Ματθαιον ευαγγελιον πληρεστατον Εβραιστι. Παρ αυτοις γαρ σαφως τουτο, καθως εξ αρχης εγραφη, Εβραικοις γραμμασιν ετι σωζεται.Panarion 30,3,7
Και δεχονται μεν και αυτοι [sc. Εβιωναιοι] το κατα Ματθαιον ευαγγελιον. Τουτω γαρ αυτοι, ως και οι κατα Κηρινθον και Μηρινθον χρωνται μονω. Καλουσι δε αυτο κατα Εβραιους, ως τα αληθη εστιν ειπειν, οτι Ματθαιος μονος Εβραιστι και Εβραικοις γραμμασιν εν τη καινη διαθηκη εποιησατο την του ευαγγελιου εκθεσιν τε και κηρυγμα.Panarion 51,2,3–4
[3] Ενθα γαρ τον Χριστον εκ παρατριβης ψιλον ανθρωπον εκηρυττεν ο Εβιων και ο Κηρινθος και οι αμφ αυτους, φημι δε εν τη Ασια, εκει το πνευμα το αγιον ανετειλε τω κοσμω ταυτην την αγιαν βοτανην ειτ ουν θαμνον την αποδιωξασαν τον οφιν και λυσασαν την του διαβολου τυραννιδα. [4] Εκει γαρ ο αγιος Ιωαννης μεθ ηλικιαν γηραλεαν επιτρεπεται υπο του πνευματος του αγιου κηρυξαι και ανακαμψαι τους εν τη οδω πεπλανημενους· ου μετα αναγκης, αλλα μετα προαιρεσεως τοις πειθομενοις αποκαλυψας Θεου το φως το εν τη αγια Θεου διδασκαλια.Panarion 51,3,3–6
[3] [Οι Αλογοι] αλλοτριοι τοινυν πανταπασιν υπαρχοντες του κηρυγματος της αληθειας αρνουνται το καθαρον του κηρυγματος και ουτε το του Ιωαννου ευαγγελιον δεχονται ουτε την αυτου Αποκαλυψιν. [4] Και ει μεν εδεχοντο το ευαγγελιον, την δε Αποκαλυψιν απεβαλλοντο, ελεγομεν αν, μη πη αρα κατα ακριβολογιαν τουτο ποιουνται, αποκρυφον μη δεχομενοι δια τα εν τη Αποκαλυψει βαθεως και σκοτεινως ειρημενα. [5] Οποτε δε ου δεχονται φυσει τα βιβλια1 τα απο του αγιου Ιωαννου κεκηρυγμενα, παντι τω δηλον ειη οτι ουτοι εισι και οι ομοιοι τουτοις, περι ων ειπεν ο αγιος Ιωαννης εν ταις καθολικαις επιστολαις οτι »εσχατη ωρα εστι και ηκουσατε οτι αντιχριστος ερχεται· και νυν ιδου αντιχριστοι πολλοι» και τα εξης. [6] Προφασιζονται γαρ ουτοι, αισχυνομενοι αντιλεγειν τω αγιω Ιωαννη δια το ειδεναι αυτους τον αυτον εν αριθμω των αποστολων οντα και ηγαπημενον υπο Κυριου, ω2 αξιως τα μυστηρια απεκαλυπτεν και επι το στηθος αυτου ανεπεσε, και ετερως αυτα ανατρεπειν πειρωνται. Λεγουσι γαρ μη ειναι αυτα Ιωαννου αλλα Κηρινθου και ουκ αξια αυτα φασιν ειναι εν εκκλησια.Panarion 51,4,12
Ματθαιος γαρ πρωτος αρχεται ευαγγελιζεσθαι. Τουτω γαρ ην επιτετραμμενον το ευαγγελιον κηρυξαι απ αρχης.Panarion 51,5,1
Ουτος τοινυν ο Ματθαιος καταξιουται3 το ευαγγελιον, ως εφην, και δικαιοτατα ην. Εδει γαρ τον απο πολλων αμαρτηματων επιστρεψαντα και απο του τελωνειου ανασταντα και ακολουθησαντα τω ελθοντι επι σωτηρια του γενους των ανθρωπων και λεγοντι »ουκ ηλθον καλεσαι δικαιους, αλλα αμαρτωλους εις μετανοιαν», εις υποδειγμα ημιν τοις μελλουσι σωζεσθαι ‹ομοιως›4 τω εν τω τελωνειω αναχθεντι και απο αδικιας αναστρεψαντι, παρασχεσθαι5 το κηρυγμα της σωτηριας, ινα απ αυτου μαθωσιν οι ανθρωποι την της παρουσιας φιλανθρωπιαν.Panarion 51,5,3
Και αυτος μεν ουν ο Ματθαιος Εβραικοις γραμμασι γραφει το ευαγγελιον και κηρυττει.Panarion 51,6,10–11
[10] Ευθυς δε μετα τον Ματθαιον ακολουθος γενομενος ο Μαρκος τω αγιω Πετρω εν Ρωμη επιτρεπεται το ευαγγελιον εκθεσθαι και γραψας αποστελλεται υπο του αγιου Πετρου εις την των Αιγυπτιων χωραν. [11] Ουτος δε εις ετυγχανεν εκ των εβδομηκοντα δυο, των διασκορπισθεντων επι τω ρηματι ω ειπεν ο Κυριος »εαν μη τις φαγη μου την σαρκα και πιη μου το αιμα, ουκ εστι μου αξιος», ως τοις τα ευαγγελια αναγνουσι σαφης6 η παραστασις· ομως δια Πετρου επανακαμψας ευαγγελιζεσθαι καταξιουται, πνευματι αγιω εμπεφορημενος.Panarion 51,11,6–7
[6] Εφασκον δε οτι ιδου τριτον ευαγγελιον το κατα Λουκαν. Τουτο γαρ επετραπη τω Λουκα, οντι και αυτω απο των εβδομηκοντα δυο των διασκορπισθεντων επι τω του σωτηρος λογω, δια δε Παυλου του αγιου παλιν επανακαμψαντι προς τον Κυριον επιτραπεντι τε αυτου7 κηρυξαι το ευαγγελιον. [7] Και κηρυττει πρωτον εν Δαλματια και Γαλλια και εν Ιταλια και Μακεδονια. Αρχη δε εν τη Γαλλια, ως και περι τινων των αυτου ακολουθων λεγει εν ταις αυτου επιστολαις ο αυτος Παυλος· »Κρησκης, φησιν, εν τη Γαλλια»· ου γαρ εν τη Γαλατια, ως τινες πλανηθεντες νομιζουσιν, αλλα εν τη Γαλλια.Panarion 51,12,2
Υστερον αναγκαζει το αγιον πνευμα τον Ιωαννην, παραιτουμενον ευαγγελισασθαι δι ευλαβειαν και ταπεινοφροσυνην, επι τη γηραλεια αυτου ηλικια, μετα ετη ενενηκοντα της αυτου ζωης, μετα την απο της Πατμου επανοδον την επι Κλαυδιου γενομενην Καισαρος και μετα ικανα ετη του διατριψαι αυτον επι της Ασιας, αναγκαζεται8 εκθεσθαι το ευαγγελιον.Panarion 51,19,1
Τεταρτος γαρ των ευαγγελιστων κατα διαδοχην ελθων ο μακαριος Ιωαννης, πρωτος μεν ων εν τη κλησει μετα Πετρον και Ανδρεαν συν Ιακωβω τω αδελφω αυτου, τελευταιος δε τοις χρονοις ευαγγελισαμενος,9 τα προ αυτου καλως τεταγμενα ουκ εμεριμνησεν εκθεσθαι, αλλα προλαμβανει των ρηθεντων τα μη ρηθεντα και ‹ουτως›10 διαλεγεται.Panarion 51,34,1
Επαιρονται δε παλιν τη διανοια οι αυτοι λεξιθηρουντες απειρως, ινα δοξωσι παρεκβαλλειν τα του αγιου αποστολου βιβλια, φημι δε του αυτου Ιωαννου το τε ευαγγελιον και την Αποκαλυψιν, ταχα δε και τας επιστολας· συναδουσι γαρ και αυται τω ευαγγελιω και τη Αποκαλυψει.Viitteet
Yllä olevat kreikankieliset alkutekstit ovat editioista Holl 1915 GCS 25 (haer. 29 ja 30) ja Holl & Dummer 1980 GCS (haer. 51). Tärkeimmät käsikirjoitukset ovat Marcianus 125 (M) ja Urbinas 17/18 (U). Teknisten syiden takia kreikan kielen korko- ja henkäysmerkit sekä iota subscriptum on jätetty pois. Katkelmien suomennokset ovat saatavilla tästä linkistä.
1) Käsikirjoituksessa M lukee sanan βιβλια tilalla βεβαια.
2) Käsikirjoituksessa U lukee tässä datiivin ω sijaan nominatiivi ος.
3) Holl & Dummer -edition tekstiin on sanan καταξιουται jälkeen lisätty korjausehdotus πρωτος κηρυξαι.
4) Sana ομοιως on Holl & Dummer -edition tekstiin lisätty korjausehdotus.
5) Holl & Dummer -edition tekstiin on sanan παρασχεσθαι edelle lisätty korjausehdotus πρωτον.
6) Holl & Dummer -edition tekstiin on sanan σαφης jälkeen lisätty korjausehdotus ειη.
7) Käsikirjoituksissa lukee tässä επανακαμψαντος προς τον Κυριον επιτραπεντος δε αυτου.
8) Sana αναγκαζεται tekee virkkeestä anakoluuttisen, ja tämän takia sana on Holl & Dummer -edition tekstissä merkitty hakasulkujen sisään eli poistettavaksi.
9) Käsikirjoituksessa U lukee tässä lyhyemmin: πρωτος μεν ων, υστερον δε τοις ετεσιν ευαγγελισαμενος.
10) Sana ουτως on Holl & Dummer -edition tekstiin lisätty korjausehdotus. Käsikirjoituksesta U puuttuu kokonaan sanat και διαλεγεται ja virke loppuu sanaan ρηθεντα.