Valikoima Cyprianusta koskevaa modernia kirjallisuuttaAtti e passioni dei martiri. Introduzione di A.A.R. Bastiaensen. Testo critico e commento a cura di A.A.R. Bastiaensen et al. Traduzioni di G. Chiarini et al. I edizione. Milano 1987. Cyprianuksen marttyyriaktista suositellaan käytettäväksi tässä teoksessa olevaa editiota.Bayard L. 1902: Le latin de saint Cyprien. Paris. Analysoi Cyprianuksen kielenkäyttöä. Benson E.W. 1897: Cyprian. His Life, His Times, His Work. London. Sisältää paljon hyödyllistäkin materiaalia mutta on osittain vanhentunut. Teoksesta on julkaistu uusintapainos vuonna 2006. Bévenot M. 1961: The Tradition of Manuscripts. A Study in the Transmission of St. Cyprian's Treatises. Oxford. Perusteos Cyprianuksen kirjoitusten tekstikritiikistä. Chapman J. 1903: 'The Order of the Treatises and Letters in the MSS. of St. Cyprian.' The Journal of Theological Studies 4: 103–123. London. Clarke G.W. 1965: 'The Secular Profession of St. Cyprian of Carthage.' Latomus 24: 633–638. Bruxelles. Clarke G.W. 1984a: The Letters of St. Cyprian of Carthage. Volume I: Letters 1–27. Translated and annotated by G.W. Clarke. Ancient Christian Writers No. 43. New York. Erittäin hyödylliset johdannot ja kommentit kirjeisiin. Myös käännökset ovat asiallisia. Clarke G.W. 1984b: The Letters of St. Cyprian of Carthage. Volume II: Letters 28–54. Translated and annotated by G.W. Clarke. Ancient Christian Writers No. 44. New York. Erittäin hyödylliset johdannot ja kommentit kirjeisiin. Myös käännökset ovat asiallisia. Clarke G.W. 1986: The Letters of St. Cyprian of Carthage. Volume III: Letters 55–66. Translated and annotated by G.W. Clarke. Ancient Christian Writers No. 46. New York. Erittäin hyödylliset johdannot ja kommentit kirjeisiin. Myös käännökset ovat asiallisia. Clarke G.W. 1989: The Letters of St. Cyprian of Carthage. Volume IV: Letters 67–82. Translated and annotated by G.W. Clarke. Ancient Christian Writers No. 47. New York. Erittäin hyödylliset johdannot ja kommentit kirjeisiin. Myös käännökset ovat asiallisia. Conway M.G.E. 1957: Thasci Caecili Cypriani De Bono Patientiae. A translation with an introduction and a commentary. A dissertation. The Catholic University of America, Patristic Studies, vol. XCII. Washington. Corpus Christianorum, Series Latina III: Sancti Cypriani episcopi opera. Pars I. Ad Quirinum, Ad Fortunatum edidit R. Weber. De lapsis, De ecclesiae catholicae unitate edidit M. Bévenot. Turnholti 1972. Laadukas editio. Corpus Christianorum, Series Latina III A: Sancti Cypriani episcopi opera. Pars II. Ad Donatum, De mortalitate, Ad Demetrianum, De opere et eleemosynis, De zelo et livore edidit M. Simonetti. De dominica oratione, De bono patientiae edidit C. Moreschini. Turnholti 1976. Asiallisia editioita. Tutkielman Ad Demetrianum osalta ks. Sources Chrétiennes no 467. Corpus Christianorum, Series Latina III B: Sancti Cypriani episcopi opera. Pars III, 1. Sancti Cypriani episcopi epistularium. Epistulae 1–57. Edidit G.F. Diercks. Turnholti 1994. Erinomainen editio. Corpus Christianorum, Series Latina III C: Sancti Cypriani episcopi opera. Pars III, 2. Sancti Cypriani episcopi epistularium. Epistulae 58–81 et appendix epistulas V complectens. Edidit G.F. Diercks. Turnholti 1996. Erinomainen editio. Corpus Christianorum, Series Latina III D: Sancti Cypriani episcopi opera. Pars III, 3. Sancti Cypriani episcopi epistularium. Prolegomena. Codices, editiones, indices cura et studio G.F. Diercks. Praecedit dissertatio biographica/chronologica de Cypriani vita ac scriptis, quam composuit G.W. Clarke. Turnhout 1999. Diercks antaa perusteellisen luettelon Cyprianuksen kirjeiden käsikirjoituksista ja editioista. Clarken esitys kirjeiden ajoituksesta on asiantunteva, mutta hänen laatimaansa lyhyttä Cyprianuksen elämäkertaa ei voi suositella yhtä varauksettomasti. Corpus Christianorum, Series Latina III E: Sancti Cypriani episcopi opera. Pars III, 4. Sententiae episcoporum numero LXXXVII de haereticis baptizandis. Edidit G.F. Diercks. Turnholti 2004. Erinomainen editio. Sisältää myös tekstin kreikankielisen käännöksen. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum Vol. III. Pars I: S. Thasci Caecili Cypriani opera omnia. Recensuit et commentario critico instruxit G. Hartel. Vindobonae 1868. Tässä niteessä ovat Cyprianuksen tutkielmat. Tekstikriittisessä apparaatissa on joitakin tietoja, joita ei löydy uudemmista editioista. Tutkielman De habitu virginum paras editio on vielä toistaiseksi tässä teoksessa. Samoin tässä niteessä on paras editio epäperäisestä (tai itse asiassa anonyymista) kirjoituksesta Quod idola dii non sint. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum Vol. III. Pars II: S. Thasci Caecili Cypriani opera omnia ex recensione G. Hartelii. Vindobonae 1871. Cyprianuksen kirjeiden editio. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum Vol. III. Pars III: Appendix. S. Thasci Caecili Cypriani opera spuria cum indicibus et praefatione ex recensione G. Hartelii. Vindobonae 1871. Hartelin hyödyllinen johdanto ja hakemistot. Raamatunkohtien hakemisto on kuitenkin puutteellinen (vrt. Faheyn teos alla). Duquenne L. 1972: Chronologie des lettres de S. Cyprien. Le dossier de la persécution de Dèce. Bruxelles. Perusteellista analyysia Deciuksen vainon aikaisten kirjeiden ajoituksista. Fahey M.A. 1971: Cyprian and the Bible. A Study in Third-Century Exegesis. Tübingen. Tämän teoksen parasta antia on raamatunkohtien hakemisto, jossa on vähemmän puutteita kuin Hartelin (CSEL 3,3) vastaavassa hakemistossa. Gallicet E. 1976: Cipriano: A Demetriano. Introduzione, testo critico, traduzione, commento, glossario e indici a cura di E. Gallicet. Torino. Hyödyllinen johdanto ja kommentaari. Cyprianuksen latinankielisen tekstin editiossa on tehty muutamia hieman kyseenalaisia ratkaisuja. Hannan M.L. 1933: Thasci Caecili Cypriani De Mortalitate. A Commentary, with an introduction and translation. A dissertation. The Catholic University of America, Patristic Studies, vol. XXXVI. Washington. Hinchliff P. 1974: Cyprian of Carthage and the Unity of the Christian Church. London. Pyrkii kuvailemaan Cyprianuksen elämän tapahtumia seikkaperäisemmin kuin mitä pelkästään lähdeteosten perusteella voitaisiin päätellä. Koch H. 1926: Cyprianische Untersuchungen. Arbeiten zur Kirchengeschichte 4. Bonn. Cyprianuksen kirjoituksiin liittyviä filologisia tutkimuksia. Kochin esittämiin Cyprianuksen tutkielmien ajoituksiin on suhtauduttava hyvin kriittisesti. Löfstedt B. 1992: 'The Veronensis deperditus with Cyprian.' Aevum 66,1: 147–148. Milano. Lyhyesti perustiedot eräästä hyvin vanhasta mutta nyttemmin kadonneesta Cyprianuksen kirjoituksia sisältäneestä käsikirjoituksesta (V), josta on kuitenkin säilynyt italialaisen humanistin Latino Latinin (n. 1513–1593) tekemiä muistiinpanoja. Melin B. 1946: Studia in corpus Cyprianeum. Commentatio academica. Upsaliae. Pyrkii osoittamaan, että Novatianus on muutamien Cyprianuksen kirjoitusten joukossa säilyneiden tekstien kirjoittaja, mm. Roomasta Cyprianukselle lähetettyjen kirjeiden Cypr.epist.31 ja 36. Melinin teos on latinankielinen. Siinä esitetyt näkemykset on myöhempien tutkijoiden parissa suurimmaksi osaksi hyväksytty. Merkx P.A.H.J. 1939: Zur Syntax der Kasus und Tempora in den Traktaten des hl. Cyprian. Latinitas Christianorum primaeva 9. Nijmegen. Erittelee Cyprianuksen tutkielmien kieliopillisia piirteitä. Monceaux P. 1902: Histoire littéraire de l'Afrique chrétienne depuis les origines jusqu'a l'invasion arabe. Tome deuxième: Saint Cyprien et son temps. Paris. Melko selkeä yleisesitys Cyprianuksen elämästä ja kirjoituksista. Rives J.B. 1999: 'The Decree of Decius and the Religion of Empire.' The Journal of Roman Studies 89: 135–154. London. Sage M.M. 1975: Cyprian. Cambridge. Asiallinen yleisesitys Cyprianuksesta. Sage M.M. 1983: 'The Persecution of Valerian and the Peace of Gallienus.' Wiener Studien 96 (N.F. 17): 137–159. Wien. Sanday W. 1891: 'The Cheltenham List of the Canonical Books of the Old an New Testament and of the Writings of Cyprian.' Studia biblica et ecclesiastica 3: 217–303. Oxford. Esittelee noin vuodelta 359 peräisin olevaa Cyprianuksen tutkielmien luetteloa. Saxer V. 1969: Vie liturgique et quotidienne à Carthage vers le milieu du IIIe siècle. Le témoignage de Saint Cyprien et de ses contemporains d'Afrique. Città del Vaticano. Saxer systematisoi 200-luvun lähteissä esiintyviä mainintoja Karthagon seurakuntaelämästä; keskeisin lähde on Cyprianuksen kirjoitukset. Schrijnen J. & Mohrmann C. 1936: Studien zur Syntax der Briefe des hl. Cyprian. Erster Teil. Latinitas Christianorum Primaeva 5. Nijmegen. Erittelee Cyprianuksen kirjeiden kieliopillisia piirteitä. Schrijnen J. & Mohrmann C. 1937: Studien zur Syntax der Briefe des hl. Cyprian. Zweiter Teil. Latinitas Christianorum Primaeva 6. Nijmegen. Erittelee Cyprianuksen kirjeiden kieliopillisia piirteitä. Scourfield J.H.D. 1996: 'The De Mortalitate of Cyprian: Consolation and Context.' Vigiliae Christianae 50: 12–41. Amsterdam. Sources Chrétiennes no 291. Cyprien de Carthage: A Donat et La vertu de patience. (Texte latin). Introduction, traduction et notes de J. Molager. Paris 1982. Sources Chrétiennes no 440. Cyprien de Carthage: La bienfaisance et les aumônes. Introduction, texte critique, traduction, notes et index par M. Poirier. Paris 1999. Sources Chrétiennes no 467. Cyprien de Carthage: A Démétrien. Introduction, texte critique, traduction et commentaire par J.-C. Fredouille. Paris 2003. Hyvä editio tutkielman tekstistä ja joitakin hyödyllisiä kommentteja. Sources Chrétiennes no 500. Cyprien de Carthage: L'unité de l'Église. (De ecclesiae catholicae unitate.) Texte critique du CCL 3 (M. Bévenot). Introduction P. Siniscalco et P. Mattei. Traduction M. Poirier. Apparats, notes, appendices et index P. Mattei. Paris 2006. Sources Chrétiennes no 519. Cyprien de Carthage: La jalousie et l'envie. (De zelo et livore.) Introduction, texte critique, traduction, notes et index par M. Poirier. Paris 2008. de Ste. Croix G.E.M. 1963: 'Why Were the Early Christians Persecuted?' Past and Present 26: 6–38. London. Hyvin kirjoitettu artikkeli, jossa pyritään selvittämään, mistä syystä ensimmäisten vuosisatojen kristittyjä vainottiin Rooman valtakunnassa. Vite dei santi III. Vita di Cipriano, Vita di Ambrogio, Vita di Agostino. Introduzione di C. Mohrmann. Testo critico e commento a cura di A.A.R. Bastiaensen. Traduzioni di L. Canali e C. Carena. III edizione. Milano 1989. Tässä teoksessa olevaa editiota suositellaan käytettäväksi Cyprianuksen elämäkerrasta Vita Cypriani. Watson E.W. 1896: 'The Style and Language of Saint Cyprian.' Studia biblica et ecclesiastica 4: 189–324. Oxford. Hyödyllinen tutkimus Cyprianuksen kielenkäytöstä. |
|||
© TOMI VUOLTEENAHO 2006–2008 |
|||